E- exhibition launch

Thuesday 31-03-2020 20:00

Εισαγωγή /

Introduction

Αφίσες /

Posters

Γλυπτά /

Sculptures

Video

Performance

MU

sic

Κοινωνιολογικη προσέγγιση

Sociological Review

Πάρε Θέση /

Act Now

Παραγωγή /

Production

Περισσότερα/

More

Εισαγωγή /

Introduction

 

Φίλες και Φίλοι,

Παράλληλα του 31ου Πανελλήνιου Συνεδρίου HIV, στο ξενοδοχείο Divani Caravel στην Αθήνα, υπό την Ελληνική Εταιρεία Μελέτης και Αντιμετώπισης AIDS, η αμκε τετARTημόριο με τη The Blender Gallery, σε επιμέλεια Νέστορα Κατσιμίχα και τη συνεργασία μίας ομάδας εικαστικών παρουσίασαμε τη σειρά με αφίσες για την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση στον HIV με τίτλο 'ευ ζην με ή χωρίς τον HIV'.

Κατόπιν αυτού, ξεκινήσαμε την οργάνωση μίας ευρύτερης πολιτιστικής και εκπαιδευτικής δράσης με την υποστήριξη της Genotypos SCIENCELABS και τον εμπλουτισμό του υλικού με κοινωνιολογικές τοποθετήσεις, video performance, γλυπτά και μουσική με σκοπό να παρουσιαστεί τον Μάρτιο του 2020 στον χώρο της The Blender Gallery.

Η πανδημία του κορονοϊού όμως φάνηκε να αλλάζει το τοπίο.

Σε αυτή τη κρίση όμως βρίσκουμε συμμάχους, προχωράμε ενωμένοι, συνεχίζουμε και θα τα καταφέρουμε·

Παρουσιάζουμε online το έργο της έκθεσης ενώ παράλληλα τις επόμενες ημέρες συζητάμε live μέσω των social media για τη σημασία της προφύλαξης στο σεξ και της καταπολέμισης του στίγματος στον HIV, όλοι μαζί πιο ενήμεροι, όλοι μαζί πιο δυνατοί.

Παράλληλα κρατάμε την υπόσχεση ζεστή, με το πέρας της κρίσης για φυσική παρουσίαση της δράσης.

 

Αφίσες /

Posters

Οι αφίσες σχεδιάστηκαν βάσει της θεματικής του 31ου Πανελλήνιου Συνέδριου HIV της Ελληνικής Εταιρείας Συνεργασίας Μελέτης και Αντιμετώπισης του HIV και αφορούν μία εικαστική προσέγγυση στη θεματική 'ευ ζην με ή χωρίς τον HIV'

 

Γλυπτά /

Sculptures

Παρουσίαζεται η σειρά μπρούτζινων γλυπτών με τίτλο 'αιδοία' της Ειρήνης Καρύμπαλη με στόχο την παρουσίαση ενός ισχυρού συμβολικά και γενετικά σύμβολου το οποίο εν δυνάμει προσβολής του εκ σεξουαλικών ασθενειών μπορεί να αλλοιωθεί.

 

Video

Performance

Un-

Un-detectable

Un-transmittable

Το «un-» χρησιμοποιειται στα αγγλικά για να προσθέσει την έννοια του «μη», της «έλλειψης» ή της «αντίθεσης» πριν από επίθετα, επιρρήματα, ρήματα και ουσιαστικά.

Μια video performance της Aphrodite HGW εκπροσωπώντας την HGW std.

MU

sic

 
 

Κοινωνιολογικη προσέγγιση

Sociological Review

Αντώνης Σιγάλας

Κοινωνιολογία, Κοινωνική Πολιτική

Εννοιολόγηση του στίγματος στους οροθετικούς

 

Μιλώντας κανείς για την  «επιδημία του HIV» το πρώτο πράγμα που σκέφτεται είναι η εκατόμβη νεκρών που παρουσιάστηκε τα πρώτα χρόνια μετά την ανακάλυψη και ταυτοποίηση του ιού. Στο μυαλό έρχονται εικόνες ανθρώπων σκελετωμένων, στα τελευταία στάδια ασθένειας, καθώς και ονόματα ασθενειών που συνδέονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο με το AIDS, όπως είναι το σάρκωμα Καπόζι. Η επιδημία του HIV πέρασε στο συλλογικό συνειδητό μέσα από την κοπιαστική και επίμονη προσπάθεια των ΛΟΑΤΚΙ ακτιβιστών της δεκαετίας του 1980, που κατάφεραν να πολιτικοποιήσουν το ζήτημα και να το αναδείξουν ως ένα μεγάλο θέμα που αφορά όλες τις κοινωνίες και η αντιμετώπισή του απαιτεί συλλογική προσπάθεια σε πολλά επίπεδα.

Μια άλλη όμως επιδημία για την οποία δεν έχει γίνει πολύς λόγος, αν και αφορά εξίσου όλη την κοινωνία και όχι τη στενή ομάδα των οροθετικών ανθρώπων, είναι η επιδημία του στίγματος. (Herek, G., & Glunt, E. K., 1988) .

Με βάση την έρευνα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, το στίγμα θεωρείται παγκοσμίως ένας από τους μεγάλους επιβαρυντικούς παράγοντες που δυσχεραίνουν την αντιμετώπιση της αύξησης του επιπολασμού μέσα από τις πολλαπλές επιπτώσεις που παρουσιάζει.

Ο πιο σημαντικός ίσως ορισμός του στίγματος προέρχεται από την εργασία του Έρβινγκ Γκόφμαν (1963). Σύμφωνα με τον Γκόφμαν, οι άνθρωποι που έχουν ένα χαρακτηριστικό που είναι κοινωνικά μη επιθυμητό, αποκτούν μια φθαρμένη ταυτότητα, η οποία οδηγεί σε κοινωνική απαξίωση και διάκριση. Ο Γκόφμαν όρισε τρεις τύπους στίγματος: βδελύγματα του σώματος (abominations of the body), ατέλειες του προσωπικού χαρακτήρα και φυλετικό στίγμα. Για τα βδελύγματα του σώματος, πρόκειται για χαρακτηριστικά που έχουν να κάνουν με κάποιες φυσικές παραμορφώσεις του σώματος, που το κάνουν να παρεκκλίνει από τις κοινωνικές νόρμες, για παράδειγμα οι άνθρωποι που έχουν υποστεί ακρωτηριασμό ενός ή περισσότερων άκρων. Για τις ατέλειες του προσωπικού χαρακτήρα, έχουν να κάνουν με χαρακτηριστικά που συνδέονται με τον προσωπικό χαρακτήρα ενός ατόμου, με αυτό που είναι. Τέτοιες ατέλειες μπορεί να αποδοθούν για παράδειγμα στους ανθρώπους που έχουν κάνει στη φυλακή, χρήστες ναρκωτικών, αλκοολικούς, ή ακόμα και ψυχικά πάσχοντες. Τέλος, το φυλετικό στίγμα, έχει να κάνει με την αρνητική αξιολόγηση ενός ατόμου λόγω της σύνδεσής  του με μια ομάδα. Όλα τα παραπάνω μπορούν να οδηγήσουν στην απαξίωση των ανθρώπων που τα έχουν. 

Η εργασία του Γκόφμαν αποτέλεσε το εφαλτήριο για πολλούς ερευνητές για να προχωρήσουν  παρακάτω ανακαλύπτοντας καινούργια χαρακτηριστικά που έκαναν το στίγμα περισσότερο επιβαρυντικό και εξειδικεύοντάς το. Χαρακτηριστική είναι η δουλειά της H. Deacon «Understanding HIV/AIDS Stigma: A Theoretical and Methodological Analysis» (2005). Η Deacon εξετάζει το στίγμα σα μια πολύπλοκη διαδικασία που επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Για τη Deacon πρέπει να καταλάβουμε το στίγμα σα μια κοινωνική διαδικασία περισσότερο, παρά σαν ένα προσωπικό χαρακτηριστικό και «πρέπει να βρούμε μια ευρύτερη εξήγηση των διαδικασιών από τις οποίες το στίγμα προκύπτει, γιατί κάποιοι άνθρωποι στιγματίζουν και κάποιοι άλλοι όχι και πόσοι διαφορετικοί τύποι στίγματος μπορεί να προκύψουν για διαφορετικές ασθένειες, στις ίδιες κοινωνικές συνθήκες». Η Deacon δίνει τον ακόλουθο ορισμό για το στίγμα:

«Το στίγμα της ασθένειας μπορεί να οριστεί σα μια ιδεολογία που υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι με μια συγκεκριμένη ασθένεια είναι διαφορετικοί από την ‘κανονική’ κοινωνία, λόγω της μόλυνσής τους με έναν παράγοντα της ασθένειας. Αυτή η ιδεολογία συνδέει την παρουσία ενός βιολογικού παράγοντα της ασθένειας (ή οποιαδήποτε φυσικά χαρακτηριστικά μιας ασθένειας) με αρνητικά ορισμένες συμπεριφορές ή ομάδες μέσα στην κοινωνία. Επομένως το στίγμα της ασθένειας είναι μια αρνητικά ορισμένη κοινωνική ‘αποσκευή’ που σχετίζεται με την ασθένεια»

Ένα άλλο σημαντικό κομμάτι ερευνητών της κοινωνικής ψυχολογίας χρησιμοποίησαν τις ιδέες της κοινωνικής συμπεριφορικής προσέγγισης για να κατανοήσουν πώς οι άνθρωποι κατασκευάζουν κατηγορίες και συνδέουν αυτές τις κατηγορίες με στερεοτυπικές πεποιθήσεις.

Γενικά η έρευνα από την εποχή του ορισμού του Γκόφμαν έχει παραγάγει πάρα πολλά και ενδιαφέροντα αποτελέσματα όσον αφορά την κατανόηση του στίγματος. Πολλές φορές οι ερευνητές δε δίνουν καν ορισμό, ενώ άλλες φορές χρησιμοποιούν τον ορισμό του Γκόφμαν. Για τους Link & Phelan, δύο είναι οι λόγοι που έχουμε τέτοια ευρεία γκάμα ορισμών και προσεγγίσεων για το στίγμα: «Πρώτα, γιατί το στίγμα αναφέρεται σε ένα πολύ ευρύ φάσμα καταστάσεων. Κάθε μία από αυτές είναι διαφορετική από τις υπόλοιπες και επομένως μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετική εννοιολόγηση. Δεύτερο, γιατί η έρευνα επάνω στο στίγμα είναι διεπιστημονική και μπορεί να περιλαμβάνει ψυχολόγους, κοινωνιολόγους, ανθρωπολόγους, κοινωνικούς επιστήμονες, ή κοινωνικούς γεωγράφους. Κάθε μία από αυτές τις επιστήμες έχει διαφορετική προσέγγιση και άρα διαφορετική οπτική σε σχέση με το τι πρέπει να συμπεριληφθεί στην έννοια. Δηλαδή διαφορετικά πλαίσια αναφορών οδηγούν σε διαφορετικές εννοιολογήσεις» (Link & Phelan, 2001).

Προχωρώντας σε μια εννοιολόγηση του στίγματος για τον HIV πρέπει να σταθούμε στο ότι το χαρακτηριστικό που προκαλεί αρνητικές κοινωνικές κριτικές από τους άλλους μπορεί να γίνει χειρότερο για το στιγματιζόμενο άτομο αν:

Δεν μπορεί να κρυφτεί

Θεωρείται ότι θα διευρυνθεί στην πορεία

Δεν είναι αισθητικά ευχάριστο στον παρατηρητή

Το στιγματιζόμενο πρόσωπο ή ομάδα κατηγορείται για την προέλευσή του

Συνδέεται με το θάνατο

Διαταράσσει την κοινωνική διάδραση (Varas-Diaz et al., 2005)

Το στίγμα που αναφέρεται στον HIV/ AIDS έχει να κάνει με τις ίδιες τις συνθήκες στις οποίες ζουν οι οροθετικοί. Η μόλυνση με τον ιό HIV/ AIDS από μόνη της είναι ένα χαρακτηριστικό που ανταποκρίνεται στον ορισμό που έδωσε ο Γκόφμαν, δηλαδή είναι ένα χαρακτηριστικό που μπορεί να απαξιώσει το άτομο που το έχει. Οι κοινωνικοί μύθοι που συνδέουν τον ιό είναι ακόμα ζωντανοί, ακόμα και αν με την εξέλιξη των αντιρετροϊκών θεραπειών η οροθετικότητα έχει μεταφερθεί από τη λίστα με τις θανατηφόρες ασθένειες σε αυτή με τις χρόνιες.

Η μεγάλη κοινωνική προκατάληψη δίνει τη δυνατότητα για την ποινικοποίηση της οροθετικότητας, όπως συνέβη το 2012 με την υπόθεση των οροθετικών γυναικών, ή τη στοχοποίηση του Ζακ Κωστόπουλου στην πρόσφατη (Σεπτέμβριος 2018) περίπτωση της δολοφονίας του στο κέντρο της Αθήνας. Το γεγονός ότι η αποκάλυψη της οροθετικής ταυτότητας του θύματος, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά που του αποδόθηκαν, εκείνα του τοξικομανή κλέφτη με τη χρήση μαχαιριού, οδήγησε σε μεγαλύτερο στιγματισμό του μετά θάνατο και υπήρξε ένα από τα επιχειρήματα που χρησιμοποιήθηκαν για να δικαιολογηθεί η πλημμελής εφαρμογή του νόμου από τη μεριά των αρχών.

Οι προσωπικές επιπτώσεις του στίγματος στους οροθετικούς, όπως φαίνονται από την έρευνα της Θετικής Φωνής[4] είναι οι ενοχές για την κατάσταση της οροθετικότητας, η χαμηλή αυτοπεποίθηση, οι τάσεις αυτοκτονίας, η απομόνωση από κοινωνικές δραστηριότητες, το σταμάτημα της εργασίας, η μη  απόκτηση παιδιών, να μην κάνουν σεξ, ή να μην επισκεφθούν τις υγειονομικές υπηρεσίες και τα νοσοκομεία.

Όπως αναφέρουν οι Varas-Diaz et al.

«Αυτός ο δυνητικός κοινωνικός αποκλεισμός και η διάκριση που σχετίζονται με το στίγμα του AIDS, δείχνει την ανάγκη να αντιμετωπίσουμε τις επιπτώσεις στην κοινωνική διάδραση με άλλους ανθρώπους, κυρίως αυτούς που είναι σημαντικοί για τους ανθρώπους που ζουν με τον HIV/ AIDS»

Ένας ορισμός που θα χρησιμοποιήσουμε εδώ είναι ο ορισμός που δίνει η Campbell et al (2007):

«Το στίγμα που σχετίζεται με τον HIV μπορεί να οριστεί ως οποιαδήποτε αρνητική σκέψη, συναίσθημα ή ενέργεια εναντίον προσώπων που είτε έχουν μολυνθεί είτε επηρεάζονται από τον HIV/AIDS»

Για να μπορέσουμε να εξετάσουμε αναλυτικά την περίπτωση του στίγματος του HIV/AIDS πρέπει να το δούμε και από τις δύο πλευρές, από την πλευρά αυτών που στιγματίζουν και από την πλευρά των στιγματιζόμενων. Πολλές φορές, όπως αναφέρουν οι Varas-Diaz et al., η έρευνα εστιάζει στην πλευρά αυτών που στιγματίζουν. Αντιμετωπίζουμε για παράδειγμα τις αναστολές των μη οροθετικών ατόμων να έρθουν σε επαφή με οροθετικά άτομα, να τα συναναστραφούν, να σχετιστούν σεξουαλικά, να παρέχουν υπηρεσίες υγείας, να μοιραστούν ένα κοινό εργασιακό ή κοινωνικό περιβάλλον.

Πραγματικά από την εποχή της εμφάνισης του ιού HIV το κοινωνικό στίγμα είναι πολύ ισχυρό και ένας από τους παράγοντες που έχει οδηγήσει σε κοινωνικό αποκλεισμό. Το κοινωνικό, φιλικό και οικογενειακό περιβάλλον πολλές φορές είναι ο μόνος χώρος που τα οροθετικά άτομα μπορούν να αποταθούν για να ζητήσουν βοήθεια και πολλές φορές αυτή η βοήθεια δεν είναι επαρκής. Η έλλειψη γνώσης και ενημέρωσης για τον HIV και τις επιπτώσεις του παίζει πολλές φορές σημαντικό ρόλο, αλλά η εκπαίδευση από μόνη της δεν είναι επαρκής για να σταματήσει ο κοινωνικός στιγματισμός.

Η Deacon διαχωρίζει το στιγματισμό σε τρεις διαφορετικές διαδοχικές φάσεις, που η μία προκύπτει από την άλλη: Πρώτα είναι αυτά που οι άνθρωποι πιστεύουν (στιγματισμός), έπειτα αυτά που λένε (εκφρασμένο στίγμα) και τέλος αυτά που κάνουν (διάκριση, θεσμοποιημένο στίγμα). Για την περίπτωση του HIV ο στιγματισμός τοποθετεί το οροθετικό άτομο σε μια κατηγορία παρεκκλίνοντος από τις κοινωνικές νόρμες, ενώ «στην κοινωνική διάδραση μεταξύ αυτών που στιγματίζουν και αυτών που στιγματίζονται μπορούμε να πούμε ότι οι δεύτεροι μπορεί να θεωρηθεί ότι ασκούν μικρότερη επιρροή ή έχουν μικρότερη εξουσία» (Jones et al., 1984).

Όμως εξίσου σημαντικό ρόλο παίζει το εσωτερικευμένο στίγμα, δηλαδή το στίγμα που τα ίδια τα οροθετικά άτομα αποδίδουν στον εαυτό τους. Η Deacon παρουσιάζει αυτό το στιγματισμό ως μια διαδικασία απάντησης των οροθετικών ατόμων στο στιγματισμό τους από εξωτερικούς παράγοντες. Όπως αναφέρουν οι Steele & Aronson «Αφού γενικά οι άνθρωποι γνωρίζουν με ποιο τρόπο η κοινωνία τους στιγματίζει, αντιδρούν συμμορφωνόμενοι ή αντιστεκόμενοι σε αυτό το πλαίσιο» (Steele & Aronson, 1995). Η συμμόρφωση σημαίνει αυτοστιγματισμό, ή αποδοχή αυτών που η κοινωνία πιστεύει γι αυτούς. Αυτό πρακτικά έχει μεγάλες επιπτώσεις στην ψυχολογική κατάσταση των ίδιων των οροθετικών ατόμων και στην εξέλιξη της υγείας τους αλλά και της ποιότητας ζωής τους. Επιπλέον έχει μεγάλες επιπτώσεις και στη δημόσια υγεία, στην αποκάλυψη του οροθετικού στάτους, στην  αποθάρρυνση του ελέγχου υγείας (testing) και στην αναζήτηση θεραπείας.

Γρηγόρης Γκουγκούσης

Κοινωνικός Ανθρωπολόγος, M.A. Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών.

 

«Ευ ζην» με HIV και «ευάλωτη ζωή»: ένας σύντομος σχολιασμός

Το παρόν κείμενο αντλεί έμπνευση από το κεντρικό θέμα της παρούσας έκθεσης στην οποία κλήθηκα να συμμετάσχω με μια σύντομη γραπτή παρέμβαση, υπό τον εύγλωττο τίτλο «I Will Survive», καθώς και την θεματική του φετινού, 31ου Πανελλήνιου Συνεδρίου για το AIDS με τίτλο «Ευ ζην με ή χωρίς τον HIV». Οι παραπάνω θεματικές φέρνουν στο προσκήνιο ορισμένες σημαντικές, και θεωρητικά ‘προκλητικές’, έννοιες με τις οποίες θα ήθελα σύντομα να καταπιαστώ, όπως είναι αυτές της ζωής, της επιβίωσης και της ευζωίας σε σχέση με την οροθετικότητα, και πόσο μάλλον την έννοια της ζωής με HIV ως ευζωίας παρά ως απλής επιβίωσης.  Για να επιχειρήσω κάτι τέτοιο θα απομακρυνθώ από το ιατρικό πλαίσιο αναφοράς της αρχικής  χρήσης των όρων προκειμένου να δούμε ορισμένες από τις κοινωνικές διαστάσεις της νόσου του AIDS και του ίου του HIV, με αναφορά στην έννοια του στίγματος και στην «απογύμνωση» της ζωής που μπορεί αυτό να συνεπάγεται.

Αντλώντας από τον χώρο της κοινωνικής ανθρωπολογίας της υγείας, κεντρική παραδοχή είναι πως ένα θεραπευτικό σύστημα, όπως είναι το σύγχρονο δυτικό σύστημα της βιοιατρικής, πρέπει να γίνεται αντιληπτό εντός του κοινωνικοπολιτικού του πλαισίου (Winkelman, 2008), ως ιστορικά τοποθετημένο και παραγόμενο σε μια δυναμική συσχέτιση με άλλους φορείς αλήθειας, γνώσης και εξουσίας (Foucault & Gordon, 1980). Με τον ίδιο τρόπο η έννοια της υγείας παρουσιάζεται ως μια έννοια σχετική με πολλαπλά σημαινόμενα και υποστάσεις σε διαφορετικά κοινωνικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα (Αθανασίου, 2011˙ Winkelman, 2008). Το πότε και ποιος επομένως νοσεί, και πως γίνεται αντιληπτή η ίδια η έννοια της ασθένειας διαφοροποιείται ανά τις κοινωνίες χωρικά και χρονικά, κάτι που μας καλεί να θέσουμε τη παρούσα συζήτηση πέραν μιας ομοιογενούς, οικουμενικής έννοιας της υγείας, της ασθένειας, του εύρωστου και του ασθενούς σώματος, και να επικεντρωθούμε στις εκάστοτε «βιοκοινωνικότητες» (Αθανασίου, 2011˙ Rabinow, 2005) που προκύπτουν.

Στο επίκεντρο μιας τέτοιας ανθρωπολογικής μελέτης είναι ο τρόπος που οι εκάστοτε ασθενείς κάθε φορά παράγονται, μέσα από τον ιατρικό, αλλά και όχι μόνο, λόγο,  ως διαφορετικές κοινωνικές κατηγορίες, και πως εν συνεχεία αυτές συνυφαίνονται με τις πολλαπλές ταυτότητες των υποκειμένων όπως εκείνες διαμορφώνονται μέσα από άλλους παράγοντες και διαπλεκόμενα πεδία δύναμης, κοινωνικού αποκλεισμού και ανισότητας: την φυλή, το φύλο, την σεξουαλικότητα, την τάξη, την εθνικότητα κ.α. (Αθανασίου, 2007˙ Αθανασίου, 2011). Σε αυτό το πλαίσιο προσπαθούμε να δούμε τους τρόπους που μπορεί να διαμορφώνεται το υποκειμενικό αλλά ταυτόχρονα συλλογικό/κοινωνικό βίωμα της οροθετικότητας, κάτι που ενδεχομένως επιδέχεται διαφορετικών απαντήσεων για παραδείγματα διαφορετικών κοινωνιών, αλλά που ακολουθεί παρ’ όλα αυτά ορισμένες κοινές συντεταγμένες.

Η ιστορία του HIV/AIDS παγκοσμίως έχει δείξει πως η ασθένεια έχει συνδεθεί με ένα έντονο κοινωνικό στίγμα που συχνά έχει λάβει διαστάσεις γενικευμένου ηθικού πανικού (Esparza, 2019). Αυτό ιστορικά συντάσσεται με κυρίαρχους λόγους και αναπαραστάσεις σχετικά με κοινωνικές ομάδες που διαφεύγουν της ηγεμονικά δομημένης και επιβαλλόμενης έννοιας της «κανονικότητας»: ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα (κυρίως γκέι άντρες και τρανς άτομα), σεξεργάτριες/ες, χρήστες ουσιών, μαύρες/ους κ.α., εντάσσοντας τα άτομα που ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες σε ένα πλέγμα μιαρότητας και φόβου με καθαρά ρατσιστικές διαστάσεις.

Οι διακρίσεις που προκύπτουν από το κοινωνικό στίγμα της ασθένειας διαχέονται σε πολλαπλά πεδία της κοινωνικής ζωής των ασθενών οδηγώντας σε αλλεπάλληλους αποκλεισμούς. Αυτοί διενεργούνται σε καθημερινή βάση, από το επίπεδο του κράτους, της εργασίας, της ιατρικής περίθαλψης έως και τις διαπροσωπικές σχέσεις και εμπλέκουν τα οροθετικά άτομα σε πολλών διαφορετικών ειδών ιεραρχήσεις. Το στίγμα απέναντι στα άτομα που ζουν με HIV και το κοινωνικά παραγόμενο συναίσθημα φόβου γύρω από αυτό συχνά παρεμποδίζουν πολλά άτομα από το να εξεταστούν ή να αποδεχτούν την οροθετικότητά τους προκειμένου να προχωρήσουν σε φαρμακευτική αγωγή, ενώ παράλληλα οδηγούν σε κοινωνική περιθωριοποίηση και απορρίψεις από το φιλικό, ερωτικό και οικογενειακό περιβάλλον. Σε γενικές γραμμές, ακόμη και σήμερα, τα άτομα που ζουν με HIV παρουσιάζουν διπλάσιες πιθανότητες να οδηγηθούν στην αυτοκτονία από τον γενικό πληθυσμό (πηγή: ΝΑΜ AIDS map, ή να μείνουν άστεγα λόγω απόρριψης από το οικογενειακό τους περιβάλλον ή λόγω αδυναμίας πληρωμής ενοικίου εν όψει του κόστους των θεραπειών, όπου αυτή δεν καλύπτεται από το κρατικό σύστημα υγείας (πηγή: Doorwayshousing.org), ενώ στην Αφρικανική ήπειρο οι θάνατοι από AIDS συνεχίζουν να είναι στους πιο συχνούς λόγους θνησιμότητας. Ενώ επομένως οι ιατροφαρμακευτικές εξελίξεις φαίνεται να υπόσχονται ένα σχεδόν ενιαίο μοντέλο βελτίωσης του επιπέδου της ζωής των ασθενών, γίνεται αντιληπτό πως χρειάζεται κάθε φορά να αναρωτιόμαστε ποιος/α είναι ο/η ασθενής και με ποιους τρόπους το πεδίο των πολλαπλών του ταυτοτήτων τον εκθέτουν σε διαφορετικά επίπεδα κοινωνικής ευαλωτότητας (Butler, 2004), απέναντι στην κανονικοποιημένη κοινωνική, οικονομική και πολιτική βία. Για την κατανόηση των παραπάνω μπορούμε να σκεφτούμε τον ρόλο που έπαιξε ο συνδυασμός του φύλου, της καταγωγής, της τάξης και της σεξεργασίας στην σύλληψη και διαπόμπευση των οροθετικών γυναικών το 2012 υπό τις διατάξεις των τότε υπουργών Υγείας, Ανδρέα Λοβέρδου και Πολιτικής Προστασίας, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη.

Εν τέλει, δεν θα ήταν παράτολμο να υποστηρίξουμε πως τόσο οι σημαντικές ιατροφαρμακευτικές εξελίξεις που αυξάνουν τα μέσα πρόληψης, μειώνουν τις πιθανότητες μετάδοσης, καθυστερούν την εξέλιξη της νόσου και μεγενθύνουν ριζικά το προσδόκιμο και την ποιότητα της ζωής των ασθενών, όσο και η διαρκής αύξηση των θετικών προσωπικών μαρτυριών οροθετικών ατόμων που εισέρχονται στον δημόσιο λόγο, αν και πολύ σημαντικές, δεν επαρκούν από μόνες τους για μια συνολικότερη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των οροθετικών ατόμων. Η ευζωία των ατόμων με HIV παραμένει σε μια ευάλωτη συνθήκη, όχι λόγω του τρόπου ζωής των ασθενών, όπως θα το ήθελαν τα κυρίαρχα στερεότυπα, ούτε εξαιτίας του ίδιου του ιού, αλλά λόγω του συντριπτικού κοινωνικού στίγματος και των κοινωνικών, οικονομικών, πολιτικών παραγόντων που αποκλείουν τα οροθετικά άτομα από την πρόσβαση στην θεραπεία και την εργασία και από την σύναψη κοινωνικών σχέσεων αφήνοντας τα έκθετα στην συστημική ή ακόμα και άμεσα σωματική βία.

Μια συζήτηση, επομένως, γύρω από την επιβίωση και την ευζωία των οροθετικών ατόμων καλείται να αποφεύγει αξιολογικά μοντέλα ενός ετεροκανονικού ή ομοκανονικού παραδείγματος για το «ευ ζην» και να ξεκινάει από την αποδοχή της ίδιας της ετερότητας χωρίς προσπάθειες αφομοίωσης και πειθάρχησης αυτής, καθώς και να μην εξαντλείται σε καθολικά ιατροφαρμακευτικά μοντέλα και προβλέψεις αλλά να λαμβάνει πρωτίστως υπόψιν την ανισομερή ευαλωτότητα των ασθενών και την ανάγκη συλλογικής και διακοινοτικής προσπάθειας, μαζί με τα άτομα που ζουν με HIV, καταπολέμησης του κοινωνικού στίγματος, μέσα από την κοινωνική φροντίδα και την διαρκή επαγρύπνηση απέναντι στη νοσοφοβία, την ομοφοβία, την σεξοφοβία, τον σεξισμό και τον ρατσισμό.

 

 

Πηγές/Βιβλιογραφία

Ηλεκτρονικές Πηγές

Κέντρο Ζωής, NAM AIDSmap

https://www.kentrozois.gr/%CF%84%CE%B1-%CE%BD%CE%B5%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CF%83/%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82/%CF%84%CE%BF-2-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%84%CF%89%CE%BD-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%8E%CF%80%CF%89%CE%BD-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%B6%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CE%BC/

Doorwayshousing.org Homelesness and HIV

 https://www.doorwayshousing.org/about-housing-hiv/homelessness-and-hiv/

Βιβλιογραφία

Αθανασίου, Α. (2007). Ζωή στο Όριο: Δοκίμια για το σώμα, το φύλο και τη βιοπολιτική. Αθήνα: Εκκρεμές.

Αθανασίου, Α. (επιμ.). (2011). Βιοκοινωνικότητες: Θεωρήσεις στην Ανθρωπολογία της Υγείας. Αθήνα: Νήσος.

Butler, J. (2004). Precarious Life: The Powers of Mourning and Violence. London: Verso.

Esparza, R. (2019). Black Bodies on Lockdown: AIDS Moral Panic and the Criminalization of HIV in Times of White Injury. The Journal of African American History, 104 (2), 250-280.

Foucault, M., & Gordon, C. (1980). Power/knowledge: Selected interviews and other writings, 1972-1977. New York: Pantheon Books

Rabinow, P. (2005). Artificiality and Enlightment: From Sociobiology to Biosociality. Στο J. X. Inda Anthropologies of Modernity: Foucault, Governmentality and Life Politics (179-193). UK: Blackwell Publishing.

Winkelman, M. (2008). Culture and Health: Applying Medical Anthropology. San Francisco: John Willey and Sons.

 

Πάρε Θέση /

Act Now

H Genotypos Sciencelabs εταιρεία γενετικών εξετάσεων υψηλής εξειδίκευσης με αποτελέσματα τεκμηριωμένης αξιοπιστίας σε:

 

  • Αιματολογία

  • Ογκολογια

  • Μικροβιολογία

  • Ηπατολογία

  • Γενετική Αναπαραγωγή

  • Φαρμακογενετική

 

Προσφέρει στο πλαίσιο της δράσης:

Έλεγχο για HIV και Ηπατίτιδες B & C με 12 €

Ορολογικό έλεγχο για Σεξουαλικά Μεταδιδόμενα Νοσήματα με 15€

 

Υπηρεσίες Έρευνας και Εφαρμογών

Μοριακής Βιολογίας & Κυτταρογενετικής

 

Ιλισίων 3-5, 115 28 Αθήνα

Τ: 2107770870, 210 5237750

www.genotypos.gr

Στιγμιότυπο 2020-03-16, 4.10.55 μ.μ..pn
 

Παραγωγή /

Production

Posters

Broutzakis Thodoris

Dallas Dimitris

Drivas Thanos

Fragkiadaki Vasiliki

Karachristou Maria

Kiari Adi

Kranioti Marialena

Lyriti Maria

Maragaki Xiromamou Eleni

Mourkogianni Stella

Murto Miltos

Mylonas Thanasis

Myrka Ioanna

Nathenas Giorgos

Ratsikas Manolis

Roka Tzeni

Sakka Myrto

Sofra Vassiliki

Tsouchlos Giannis

Vougiatzis Sotiris

Sculptures

Karympali Eirini

Video Performance

Aphrodite HGW

Music

DJ Mister Enarto

Sociological Review

Gkougkousis Grigoris

Sigalas Antonis

Organized by:

SMGOLOGO.png
logoBlender.png

Expertised Curation:

Nestoras

Katsimichas

Artistic Participation:

HGW_Logo_black.png
4logonew.png

Kindly Supported by:

Στιγμιότυπο 2020-03-16, 4.10.55 μ.μ..pn

Περισσότερα/

More

Find out more about about anti-retro

a previous project on hiv

 
  • Facebook
  • Instagram
  • YouTube
Eleni Maragkaki Xiromamou